 |
 |
 |
|  |
Psikoteknik nedir?
Psikoteknik: Sürücülerin güvenli araç kullanmalarını sağlayan algı, dikkat, hafıza gibi zihinsel , göz-el-ayak koordinasyonu gibi yeteneklerin risk alma, saldırganlık, sorumluluk gibi alışkanlık ve kişilik özelliklerinin ölçülmesiyle kişinin sürücülük yetkinliklerinin düzeyi hakkında bir sonuca varılan bilgisayar tabanlı bir değerlendirme testidir.
Avrupada oldukça yaygın olarak kullanılan psikoteknik sayesinde yaşa bağlı olarak bilişsel ve psikomotor becerilerinde azalma olan yaşlı sürücülere ve eşya, yolcu taşımacılığı yapan sürücülere bu testler zorunlu hale getirilmiştir.
İlk olarak avrupada yaygınlaşmaya başlayan ve yeni çıkan yasayla birlikte Türkiyede de zorunlu hale getirilen psikoteknik, ülkelerin kültür farklılıkları olduğu için Türk Sürücülerinin bilişsel ve psikomotor becerilerini ölçmede yeterli değildi.Bu yüzden 2002 yılında TUBİTAK - ODTÜ - BİLTEN 'in proje desteğiyle Prof Dr. Nebi Sümer (ODTÜ), Doç.Dr. H.Belgin Ayvaşık (ODTÜ) ve Doç Dr. Nurhan Er (AÜ) tarafından Trafikent Psikoteknik Değerlendirme Sistemi (Trafikent PDS) geliştirildi.Ve böylece türk kültürüne uygun Psikoteknik değerlendirme sistemi oluştu.
PSİKOTEKNİKTE AMAÇ
Sürücülerin psikomotor denilen becerileri, refleks, dikkat ve muhakemesinin üst düzeyde olduğunu ve kanunen ticari araç kullanabilir olduğu ve aracı kullanmasında sakınca olmadığını belgeleniyor. İnsan yaşamına zenginlik katmak için, kazaların azaltılması adına ve milli servete katkıda bulunmak adına çalışmalar yapılıyor. Psikoteknik değerlendirme cihazları Türkiye'de 50 yılı aşkın süredir kullanılmakta. Pek çok Belediye'nin toplu taşıma araçlarının şoförleri psikoteknik testlerin ardından görevlerine başlıyor.
ÜLKEMİZDEKİ UYGULAMA:
Ülkemizde Psikoteknik Değerlendirmenin esasları ve uygulama biçimi Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin 79. Maddesi ve aynı yönetmelikte yer alan 4 Sayılı Cetvelle belirlenmiştir. Söz konusu cetvelde de belirtildiği üzere, Psikoteknik Değerlendirme:
". . . sürücülerin sahip oldukları güvenli araç kullanmalarını sağlayan zihinsel ve psikomotor yetenek düzeylerinin; bu yetenek alanlarında tanımlanan bilgisayar destekli testler aracılığıyla ölçülmesi" olarak tanımlanmıştır. Buna göre psikoteknik değerlendirme,
4 sayılı cetvelde belirtilen usul ve esaslara göre,
psikolog unvanına sahip kişilerce,
Türkiye toplumu özelliklerine göre hazırlanmış norm (1) çalışmasına sahip olan ve normları ilgili meslek kuruluşunca (2) (Türk Psikologlar Derneği) onaylanmış olan testler kullanılarak,
yine bu cetvelde tanımlanmış altyapı özelliklerine sahip, resmi ve özel kuruluşlar bünyesinde oluşturulan ve İl Sağlık Müdürlüğü (3) tarafından yetkilendirilmiş merkezlerde (4) yapılır.
AÇIKLAMALAR:
(1) Norm çalışması: Norm çalışmasında, söz konusu testin ülkemizde değişik yaş, cinsiyet, ehliyet tipi, eğitim, meslek gibi değişik gruplardan oluşan yeterli sayıda sürücü üzerinde çalışılmasıyla elde edilecek ortalama değerler belirlenir. Böylelikle testlerde alınan sonuçların yorumlanmasında karşılaştırma yapılacak kriterlerin Türkiye toplumu özelliklerine uygunluğunun sağlanması amaçlanır. Norm çalışması söz konusu Psikoteknik Değerlendirme Sistemini geliştiren kuruluş tarafından gerçekleştirilir.
(2) Sağlık Bakanlığınca ülkemizde bu kuruluş Türk Psikologlar Derneği olarak belirlenmiştir. Türk Psikologlar Derneği bu norm çalışmasının bilimsel standartlara uygun olarak yapılıp yapılmadığını, oluşturacağı Bilimsel Kurul (Test Kalibrasyon Komisyonu) aracılığıyla inceler ve uygun bulunan test sistemlerine onay verir.
(3) İl Sağlık Müdürlükleri, kurulan merkezleri 4 sayılı cetvele uygunluğu açısından inceleyerek, gerekli özelliklere sahip olan ve Türkiye toplumu için uygun normlara sahip testleri kullanan merkezleri yetkilendirir ve aynı cetvelde belirtilen usul ve esaslara göre denetler.
Sayfa Özeti: Psikoteknik nedir?
